Besin Fiyatlarının Artışının Ardındaki Bâtın Düşman: İklim Krizi


Yüksek enflasyon ve bilhassa besin fiyatlarındaki artış, ülkemizde tüm kısımları etkileyen bir bahis. Öte yandan 2021 yılı, tüm dünyada besinden başlayarak tüm fiyat endekslerinde bir artışı ve dünya genelinde yayılan bir enflasyon dalgasını da tetikledi. Ülkemizde enflasyon oranı kur oynaklığı nedeniyle çok yüksek seviyede gerçekleşmiş olsa da, tüm ülkeler uzun vakittir görülmemiş enflasyon sayılarıyla karşı karşıya ve global besin fiyatlarındaki artış, bunun en önemli nedenleri ortasında gösteriliyor.

ÇEVKO Vakfı Genel Sekreteri Mete İmer, dünya genelinde artış gösteren besin fiyatlarının ardında gizlenen daha büyük bir tehdide dikkat çekti. Birleşmiş Milletler Besin ve Tarım Örgütü (FAO) Besin Fiyat Endeksi’nin 2021 yılının tamamında, bütün dünyada bir evvelki yıla nazaran yüzde 28,1 artış kaydettiğini ve ortalama 125,7 puanla son 10 yılın en yüksek düzeyine eriştiğini belirten Mete İmer, “FAO yetkililerine nazaran olağanda yüksek fiyatların üretimi arttırması beklenirken, girdi maliyetlerinin yüksekliği, devam etmekte olan global virüs salgını ve giderek belirsizleşen iklim şartları 2022 yılı için de iyimserliğe yer bırakmamaktadır” formunda konuştu.

İklim Krizi En Büyük Kronik Tehdit

Dünyanın karşı karşıya olduğu asıl büyük tehdit olan iklim krizinin, ziraî verimlilik üzerindeki güçlü tesiri nedeniyle besin fiyatlarındaki global artışın temel nedenleri ortasında olduğunu söz eden Mete İmer: “Gıda fiyatlarındaki artış, tüm ülkeleri farklı derecede etkiliyor ve tüm ülkelerin kendi ekonomilerinde farklı dinamik kelam konusu. Evvel global sıhhat krizi ve pandemi, sonrasında da besin krizi ve besin fiyatlarındaki artış üzere ani ortaya çıkan risklerin yanı sıra, dünya ve insan açısından kronik risk oluşturan öteki değerli riskleri de göz gerisi etmememiz gerekiyor. Bu risklerden en değerlisi iklim krizidir. İklim krizi, gelecekte bizi bekleyen bir risk değil, hali hazırda içerisinde yaşadığımız ve dünya üzerindeki hayatı etkilen bir süreç. Kronik bir tehdit olan iklim krizi ile savaşımda bireylere, kamu otoritelerine, sanayi ve sivil toplum kuruluşlarına kıymetli vazifeler düşüyor” dedi.

Birleşmiş Milletler datalarının de, iklim krizinin besin sisteminde neden olduğu sıkıntıları açıkça ortaya koyduğunu söyleyen Mete İmer, kelamlarına şöyle devam etti: “İklim değişikliği, açlığın değerli bir nedenidir. Kara, toprak, su ve gücün besin için sürdürülemez formda kullanımı sıcaklıkların yükselmesine yol açan sera gazı salımlarını arttırmakta; yüksek sıcaklıklar besin üretmek için gerekli kaynakları olumsuz etkilemektedir. 2020 yılında 811 milyona yakın insan açlıkla karşılaşmış olup bu sayı 2019 yılından 161 milyon kişi daha fazladır.”

Türkiye – Birleşmiş Milletler İş Birliği

Mete İmer, iklim değişikliğinin tüm dünyada ziraî arzı ve besine erişimi makûs etkileyen, göç dalgalarına neden olan, doğal felaketleri tetikleyen büyük bir risk oluşturduğunun ülkemizde ve dünyada yapılan saygın bilimsel araştırmalarla ortaya konulduğunu da kelamlarına ekledi ve şunları söyledi: “Dünyada ve Türkiye’de enflasyon besin fiyatlarını yükseltirken, ziraî besin sisteminin iklim krizi, çatışmalar ve ekonomik şokları da içeren pek çok tehditle karşı karşıya olduğu belirtiliyor. Bu meselelere tahlil üretmek için Türkiye ile BM Besin ve Tarım Örgütü ortasında Tarım ve Orman Bakanlığı’nın kapasitesini güçlendirmek gayesiyle “Tarımsal Besin Tedarik Zincirinde Gelişmiş Maliyet ve Fiyat İzleme Desteği” isminde bir teknik iş birliği projesi geliştiriliyor.”

Mete İmer, iklim değişikliğinin besin sistemi üzerindeki tesirleri üzerine de şunları lisana getirdi: “Yüksek sıcaklıklarda rekolte ve randıman düşmekte; atık artmaktadır. Okyanuslar iklim sisteminde oluşan çok ısının yüzde doksanını emmişler, bu nedenle daha asidik hale gelmişlerdir. Çok avlanma ve okyanusların daha asidik hale gelmesi 3,2 milyar insanı besleyen deniz kaynaklarını tehdit etmektedir. Kutup bölgelerinde kar örtüsünde, göl ve ırmaklardaki buzlarda ve donmuş topraklarda meydana gelen değişiklikler otlatma, avlanma, balıkçılık ve toplama faaliyetleri ile elde edilen besinleri verimsizleştirmiş, kutuplarda oturanların geçim kaynaklarına ve kültürel kimliklerine ziyan vermiştir.”

Tahlil Arayışları Sürüyor

İklim krizinin besin sistemi üzerinde yarattığı problemleri çözmek için dünya genelinde kimi teklifler geliştirilmekte olduğu lisana getiren Mete İmer, “Erozyon denetimi, meraların idaresi, kuraklık ve sıcağa güçlü genetik iyileştirmeler, heterojen beslenme biçimi, azaltılmış besin kaybı ve atığı, besin sistemlerinin iklim değişikliğine ahenk sağlaması için geliştirilecek usuller olarak sayılabilir. Pek çok ülkede pilot ölçekte geliştirilen iklime hassas akıllı tarım inisiyatifleri verimliliği yükseltmiş, salımları azaltmış, su verimliliğini ve toprak kalitesini güzelleştirmiş, gelirleri ve iklime dayanıklılığı arttırmıştır. Sağlıklı ve sürdürülebilir beslenme, besin sistemlerinden kaynaklanan salımların azaltılması, düşük güç kullanımı ve kara hayvanlarından elde edilen besinlerin azaltılması da dahil olmak üzere değerli fırsatlar sunmaktadır” dedi ve kelamlarına şöyle devam etti: “Ülkemiz için de iklim krizinin besin sistemi üzerindeki tesirlerinin belirlenmesi, tahlil yollarının geliştirilmesi ve uygulamaya konulması kritik ehemmiyettedir. Ne yazık ki, bu günkü şartlarda, dünyada ve ülkemizde besin fiyatlarının kısa müddette düşmesi pek mümkün gözükmüyor.”

Etraf sürdürülebilirliği konusunun dünya genelinde ve ülkemizde besin üreticilerinin en kıymetli gündem unsuru olduğunu tabir eden Mete İmer, “Sorumlu kaynak kullanımı, etraf dostu üretim süreçleri ve ambalajlar, daha verimli atık idaresi ve döngüsel iktisada geçiş, tüm dünyada besin iktisadının gündeminde yer alan tahlil formülleri. İklim krizi ile savaşım ve döngüsel iktisada geçiş, ÇEVKO Vakfının odaklandığı yeni faaliyet mevzularının da başında geliyor. Bu alanlarda fikirsel öncülüğümüzü, iş dünyası kuruluşlarına ve lokal idarelere sunduğumuz danışmanlık hizmetlerinden dijital tahlillere uzanan bir yelpazede eser ve hizmet portföyüyle pekiştiriyoruz. Toplum ve iş dünyasının ihtiyaçları doğrultusunda şimdiki hizmetler geliştirmeye ehemmiyet veriyoruz” dedi.

Besin Üretim Faaliyetlerinin Etraf Üzerindeki Tesiri

Gıdayı üretmek, ambalajlamak ve dağıtmak için kullanılan sistemler sera gazı salımlarının üçte birini oluşturuyor ve biyoçeşitlilik kaybının yüzde 80’ine neden oluyor. Şayet müdahale edilmezse, besin sistemlerinden kaynaklanan salımların 2050’ye kadar yüzde 40 artması bekleniyor.

Besin sistemi günümüzde dünyanın toplam güç tüketiminin yüzde 30’nu oluşturuyor ve bu gücün büyük kısmı salımlara neden olan fosil yakıtlardan üretiliyor.

Besinin yüzde 17’si atık oluyor ve dünyadaki sera gazı salımlarının yüzde 10’u tüketilmemiş besinden kaynaklanıyor.

2021’de bütün dünyada besindeki fiyat artışlarının detayları:

FAO Tahıl Fiyat Endeksi 2012’den beri en yüksek seviyeye ulaşarak 2020’ye nazaran 27,2’lik artış kaydetti; tahıl kümesi içinde mısırda 44,1, buğdayda 31,3 artış yaşanırken pirinçte 4’lük düşüş gerçekleşti.

FAO Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi vakitlerin en yüksek artışıyla 2020’ye nazaran 65,8 yükseldi.

FAO Şeker Fiyat Endeksi 2016’dan beri en yüksek kıymete ulaşarak 2020’ye nazaran 29,8 arttı.

FAO Et Fiyat Endeksi 2020’ye nazaran 12,7;

FAO Süt Eserleri Fiyat Endeksi ise 16,9 artış kaydetti.

Kaynak: (BHA) – Beyaz Haber Ajansı


Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.